WIJ PIKKEN DE PIJN NIET LANGER!

Pijnbestrijding bij hond en kat

Pijn uit de oude doos
Nog niet zo heel lang geleden werd er van uit gegaan dat dieren geen pijn konden ervaren. De reacties en het verzet dat geboden werd op pijnlijke ingrepen zou niet zozeer het gevolg zijn van bewustwording van pijn maar meer van onwillekeurige reacties van het zenuwstelsel. Ook bij mensen werden tot zo´n dertig jaar geleden allerlei pijnlijke ingrepen zonder pijnstilling bij pasgeborenen uitgevoerd omdat het menselijke zenuwstelsel op zeer jonge leeftijd niet uitgegroeid zou zijn en dus ook niet in staat om pijn te herkennen.

Signalen van pijn
Dit station zijn we inmiddels ruimschoots gepasseerd. Als we kijken naar de opbouw en de anatomie van het zenuwstelsel zien we grote overeenkomsten tussen mens en dier. Uiteraard is een groot verschil gelegen in het feit dat mensen kunnen aangeven dat ze pijn hebben. Ze kunnen “au” roepen. Wetenschappers zijn het inmiddels eens dat dieren net zoals mensen pijn ervaren maar dat zij een andere manier hebben om dit te tonen. Aangeven dat je pijn hebt is in het dierenrijk een teken van zwakte en kan uiteraard een bedreiging vormen voor het plekje in de rangorde die op dat moment wordt ingenomen. Voor prooidieren zou het toegeven van pijn een levensbedreigende situatie op kunnen leveren. Een dier zal dus niet “au” roepen. Aangezien een dier niet kan spreken is het dus aan de eigenaar om pijn waar te nemen en dit als zodanig te interpreteren.

Dit is zeker geen eenvoudige zaak. Gelukkig kent u als eigenaar uw huisdier en bent u dus de eerste die het afwijkend gedrag zal opvallen. Het is van groot belang dit afwijkende gedrag bij uw bezoek te beschrijven aangezien hij/zij zich thuis anders zal gedragen dan in een vreemde onveilige omgeving. Daarnaast zullen er ook meetbare veranderingen zijn: hartslag, bloeddruk, temperatuur en ademhaling kunnen als gevolg van pijn stijgen. Een aantal dieren stopt met eten door de pijn.
 Door minder te eten kan het gewicht afnemen en de vacht kan van glanzend naar dof omslaan. Uiteraard kan uw dier door middel van piepen, kreunen, grommen of tandenknarsen wel degelijk proberen u iets te vertellen.

Soorten pijn
Om pijn goed te kunnen behandelen, zullen we onderscheid moeten maken tussen diverse soorten pijn en tevens tussen de plekken waar de pijn optreedt.
Pijn aan ogen, neus, borstkas en bovenbuik zullen veel heviger van aard zijn dan pijn aan ledematen en lichaamsoppervlak. Deze eersten zullen dan ook een betere en langere behandeling nodig hebben dan de laatste. Daarnaast is het belangrijk om onderscheid te maken tussen acute pijn (op een teen gaan staan) chronische pijn (artrose) en scherpe pijn (als gevolg van een operatie).

In het geval van acute pijn is de mate van beschadiging bepalend of een blessure pijnbestrijding nodig heeft en gedurende welke periode. Een lichte verstuiking zal vaak snel herstellen terwijl een gebroken teen een herstel van enkele weken zal vergen.

Bij chronische pijn wordt het iets lastiger. Hierbij is pijnbestrijding alleen vaak niet voldoende. Naast het geven van een pijnstiller is het in een groot aantal gevallen ook noodzakelijk de manier van omgang met uw hond/kat te veranderen. Niet alleen de manier van bewegen maar ook de ligplaats en het lichaamsgewicht zullen onder de loep moeten worden genomen en gewoontes zullen moeten worden veranderd. Wanneer de hond of kat bekend is met bijvoorbeeld artrose kan pijn vaak verlicht worden door het gebruik van voederadditieven die de gewrichten soepeler maken. Zo zorgt toevoeging van omega 3 en omega 6 vetzuren en glucosamine voor soepelere gewrichten, waardoor het dier minder pijn zal hebben. Ook met acupunctuur, fysiotherapie en homeopathie zien we bij zowel mens als dier een wonderbaarlijke verlichting van pijn.

Bij scherpe pijn liggen de zaken iets eenvoudiger. Een operatie is vaak gepland en er kan dan ook op geanticipeerd worden. Voor, tijdens en na een operatie kunnen pijnstillers gegeven worden zodat uw huisdier zo min mogelijk nadelige gevolgen van een ingreep ondervindt.

Want is het eigenlijk wel zo nodig om pijnstilling te geven?
Los van de morele kwesties omtrent het geven van pijnstilling rondom lichamelijke ingrepen heeft pijn wel degelijk negatieve aspecten.
Als gevolg van stimulatie van het sympathische zenuwstelsel zullen bloeddruk, hartfrequentie en ademhaling stijgen. Hierdoor is er een verhoogde behoefte aan zuurstof en een oppervlakkige ademhaling.
 

Dit verhoogt de kans op een slechtere wondgenezing en kan leiden tot een longontsteking. Tevens zal er meer cortisol worden geproduceerd. Als gevolg daarvan zal de wondgenezing nog verder vertraagd worden en de kans op wondinfecties toenemen, dit mede door het negatieve effect dat cortisol heeft op de afweer. Pijn kan er uiteraard ook voor zorgen dat een dier aan een wond gaat likken of knagen met alle gevolgen van dien. Het voordeel van de meest voorkomende pijnstillers is dat deze niet alleen pijnstillend zijn maar eveneens koortswerend en ontstekingsremmend.

De producten
Er zijn de afgelopen jaren dan ook verscheidende middelen op de markt gekomen met als werkzame stof bijvoorbeeld carprofen, meloxicam of firocoxib om aan de vraag om efficiënte en veilige pijnbestrijders te voldoen. Met elk nieuw medicijn lijken de bijwerkingen minder te worden en de werkzaamheid beter. Ook het toedienen van pijnstilling wordt eenvoudig gemaakt. Er zijn smakelijke tabletten en druppels verkrijgbaar. Hierdoor wordt het steeds beter mogelijk om zowel rondom operaties als bij langdurige pijn en behandeling van chronische ziekten de pijn te bestrijden.

Bijwerkingen
Uiteraard kunnen al deze medicijnen ook negatieve aspecten hebben. Prikkeling van het maagdarmkanaal met braken en/of diarree tot gevolg is de meest bekende. Uitscheiding gebeurt grotendeels via lever en nieren en deze kunnen als gevolg van langdurige gift overbelast worden. Regelmatige controle van lever- en nierfuncties is dan ook essentieel. Tevens kunnen pijnstillers aanleiding zijn voor bloedingen in het maagdarmkanaal. De juiste dosering en een middel dat geschikt is voor uw dier is iets dat in goed overleg gevonden kan worden en regelmatig gecontroleerd zal moeten worden.

Humane pijnstilling
Gebruik nooit humane pijnstilling voor een huisdier zonder dat daar overleg met uw dierenarts over is geweest. Het toedienen van paracetamol bij een kat bijvoorbeeld, ook in kleine hoeveelheden, kan de dood tot resultaat hebben.

De conclusie luidt dat de oorlog tegen pijn aangegaan kan worden en deze met de juiste bewapening ook zeker gewonnen kan worden. Pijn hoeft u niet langer te pikken!

Dierenkliniek Kortenoord

Frans Smeur, Steven Schukking, Robert Jassies, Erica Kiemeneij, Marèse van Haneghem, Moss Tijssens