STINKDIERTJES

“Hij is steeds aan het sleetje rijden!” Roept meneer Wiggel verbaasd uit. Het is zo’n mooie zomerdag dat de mussen van het dak vallen van de hitte. Met een knipoog vroeg ik nog of hij misschien naar de Alpen was geweest, daar lag vast nog wel ergens sneeuw op het topje van een berg. Nee, het gebeurde in zijn eigen achtertuin. Boefie ging iedere keer plotseling zitten en schoof met zijn billen over de grond. Het typische gedrag van een hond die last heeft van zijn anaalzakjes. Want een hond heeft ook geurklieren, net als stinkdiertjes.





Functie en anatomie
Iedere hond heeft twee anaalzakjes. Elk heeft een klein afvoerkanaaltje dat uitmondt in de anus. Zij zorgen voor de opslag van de anaalkliervloeistof die door de omliggende anaalkliertjes wordt geproduceerd. Normaal functionerende anaalzakjes scheiden een sterk ruikende, bruin- tot leemkleurige olieachtige vloeistof af.
 

Bij iedere ontlasting komt wat van deze vloeistof mee, hier zet de hond zijn territorium mee af. Ook een hond in stress kan zijn anaalzakjes legen. De geur die hierbij vrijkomt wordt door mensen als zeer onaangenaam ervaren.

Wat gaat er mis

Problemen met de anaalzakjes komen frequent voor bij honden. Het kan het zijn dat de anaalzakjes overvuld raken. Oorzaken die genoemd worden zijn onder andere te nauwe afvoerkanaaltjes, ontstekingen, afwijkende ontlasting en te weinig lediging waardoor de vloeistof indikt. Meestal is de oorzaak niet duidelijk. Een hond met verstopte anaalzakjes zal veel sleetje rijden, richting de anus bijten, of echt onder de staart likken of bijten. Ook zie je dat een hond met anaalklierproblemen plotseling gaat zitten of schuren.
De anaalzakjes monden uit in een zeer bacterie-rijk gebied. Daardoor kan er gemakkelijk een bacteriële ontsteking ontstaan. Zo’n ontsteking wordt al gauw een abces als het afvoerkanaaltje niet goed functioneert. Dan zie je naast de anus een dikte ontstaan, de haren wijken waardoor de huid doorschemert. Een abces kan ook doorbreken, door de huid naar buiten. Een hond met een anaalklierabces is meestal ziek en heeft mogelijk ook koorts. Een dergelijke ontsteking is zeer pijnlijk en is een reden om niet meer op de billen te gaan zitten.
De vervelendste, maar minst voorkomende, afwijking aan de anaalzakjes zijn peri-anaalkliertumoren. Er komen zowel goedaardige als kwaadaardige peri-anaalkliertumoren voor.

Hoe lossen we dat op

Overvulde anaalzakjes kunnen meestal eenvoudig leeggedrukt worden. Dit kan iedere dierenarts voor je doen, maar ook een trimster heeft veel ervaring in het legen van anaalzakjes. Als de anaalzakjes vaak leeg gedrukt moeten worden kan je ook aan je dierenarts vragen of hij of zij het aan je wil leren. Let echter op dat er geen extra irritatie veroorzaakt wordt, door de anaalzakjes onnodig vaak te legen. Er kan door te vaak legen juist een ontsteking ontstaan, terwijl je die eigenlijk had willen voorkomen. Een vezelrijk dieet zou de natuurlijk lediging kunnen bevorderen.

Ontstoken anaalzakjes en een anaalklierabces moeten behandeld worden met antibiotica. Vaak worden hier ontstekingsremmers bij gegeven. In sommige gevallen worden de anaalzakjes een aantal keren gespoeld. Met een canule wordt er medicatie via het kleine afvoerkanaaltje in de anaalzak aangebracht. Dit is een zeer effectieve therapie. De meeste honden die een anaalzakonsteking hebben zullen dankzij deze therapie beter worden.
 

Chirurgisch kunnen de anaalzakjes in zijn geheel verwijderd worden of “drooggelegd”. Beide methoden zijn effectief mits ze uitgevoerd worden door een chirurg die dit vakkundig doet. Er mag geen klierweefsel achterblijven, want dan zal de wond altijd blijven fistelen. Bij deze operatie bestaat er een klein risico op (blijvende) incontinentie. Chirurgie is te overwegen als ontstekingen herhaaldelijk terugkomen of als de anaalzakjes heel vaak overvuld blijken te zijn. Maar ook als honden hun anaalzakjes op ongewenste plaatsen legen. De vlekken en de geur die hierbij ontstaan kunnen sociaal belastend zijn voor de omgeving. Denk bijvoorbeeld aan schoothondjes die de anaalkzakjes op schoot legen.
Chirurgisch ingrijpen is noodzakelijk als de anaalklieren tumoreus ontaard zijn. De tumor wordt verwijderd, het anaalzakje zal hierbij in het algemeen niet verwijderd worden.

Dierenkliniek Kortenoord

Steven Schukking, Frans Smeur, Robert Jassies, Moss Tijssens, Marèse van Haneghem