TEEK, IK HEB
JE!!!
Het gevaar van Nederlandse teken bij de hond
Het is zondagochtend. Ik loop door het bos. Voor mij sjouwt een
familie over de wandelpaden met twee kinderen en een hond. Iedereen
is goed ingepakt: sokken tot hoog over de broekspijpen getrokken,
capuchon op, lange mouwen.
Pa heeft zelfs zo’n geimpregneerde broek aan. Ze laten een spoor
achter van anti-insectenspray. Het is duidelijk dat de familie
zichzelf beschermd heeft tegen een ware tekenplaag. En de hond? Die
loopt lekker door de braamstruiken te struinen...
De teek
Een teek is een beestje dat lijkt op een klein spinnetje. Als hij
geen maaltijd in zijn buikje heeft is hij slechts één tot drie
millimeter groot. Door bloed te zuigen kan een gemiddelde
Nederland-se teek ongeveer één centimeter groot worden.
Er bestaan
honderden soorten teken. De Ixodus Ricinus, of terwijl de
schapenteek, komt in Nederland het meeste voor. Dit is de boosdoener
die de ziekte van Lyme kan overbrengen. Met name de nymfe, de teek
in een jong stadium, brengt ziektes over, omdat dit beestje zo klein
is dat een tekenbeet vaak niet opgemerkt wordt. Teken komen overal
in Nederland voor, vooral in de omgeving van de Veluwe
(Apeldoorn/Ede) en in Zeeland (Schouwen-Duiveland).
Ze leven in het bos, in de duinen maar ook in je achtertuin. De kans
om een tekenbeet in de tuin op te lopen is ongeveer 33%. Niet alle
teken dragen bacteriën bij zich. In 2006 was dit ongeveer 25% en in
2007 dat varieerde van 0 – 13%. Dat er zo een groot verschil werd
geconstateerd, kunnen de wetenschappers van de Universtiteit in
Wageningen nog niet verklaren.
Jarenlang werd er door de wetenschappers niet geloofd dat honden de
ziekte van Lyme kunnen krijgen. Inmiddels wordt deze ziekte bij
honden wel erkend. Echter als een hond verdacht wordt van deze
ziekte is het nog steeds lastig om de diagnose te bevestigen. De
ziekte komt gelukkig niet vaak voor bij honden.
De Ziekte van Lyme wordt veroorzaakt door een bacterie van het type
Borrelia. De teek draagt deze bacterie bij zich en bij het nuttigen
van een bloedmaaltijd spuugt de teek de bacterie in zijn gastheer.
Honden vertonen, wanneer zij de ziekte van Lyme oplopen minder
duidelijke symptomen dan mensen. De rode kring die bij mensen op de
huid rond te tekenbeet verschijnt wordt bij honden (meestal) niet
gezien. Wel kan een hond sloom worden en koorts krijgen, vaak
gepaard met een verminderde eetlust. Pas in een later stadium,
meestal enkele weken later, maar dat kan ook jaren later zijn,
ontstaan er klachten in de gewrichten zoals gezwollen gewrichten en
wisselende kreupelheid.
Er wordt
nog onderzoek gedaan over verdere stadia, waarbij
hersenvliesontsteking, ontsteking van de hartspier en onstekingen
van de nieren veroorzaakt zouden kunnen worden door de Ziekte van
Lyme. Het ene ras is gevoeliger voor het ontwikkelen van deze ziekte
dan het andere. Zo wordt bij Berner Sennenhonden relatief vaak de
diagnose gesteld, terwijl bij jachthonden de Ziekte van Lyme
praktisch bijna nooit voorkomt.
De diagnose van de ziekte van Lyme is niet altijd makkelijk te
stellen. De eerste symptomen, namelijk de verminderde eetlust, sloom
zijn en koorts zijn algemene symptomen. In een vroeg stadium van de
ziekte zijn bovendien de antilichamen in het bloed mogelijk nog niet
aanwezig en kan de ziekte dus gemist worden.
Pas na vier tot zes weken kunnen er antilichamen aangetroffen
worden. Heel veel honden hebben antilichamen tegen de Ziekte van
Lyme terwijl er geen symptomen van ziekte zijn, deze honden hebben
dus ooit een infectie doorgemaakt zonder dat ze daar ziek van zijn
geworden.
Polyartritis, onstekingen in meerdere gewrichten is een symptoom dat
veel specifieker is, maar nog steeds heel veel andere oorzaken kan
hebben. Bij polyartritis moet dus ook naar andere oorzaken gezocht
worden. De kans dat polyartritis door de Ziekte van Lyme veroorzaakt
wordt bestaat wel, maar is niet zo groot.
Er zijn nu nieuwe bloedtesten. Bij honden die sterk verdacht worden
van de ziekte van Lyme zal de dierenarts bloed afnemen voor deze
extra test.
De behandeling is relatief eenvoudig. Een antibioticumkuur moet al
snel verbetering geven.
Ontsteking na een tekenbeet
Nadat een teek verwijderd is, of zelf van de huid is afgevallen, kan
er een klein rood bultje zichtbaar zijn. Dit is een reactie van het
lichaam op de teek of op eventuele monddelen die achtergebleven zijn
in de huid. Zo’n klein rood bultje is dus een ontsteking en geen
teken van de ziekte van Lyme. Over het algemeen zal het voldoende
zijn om zo’n ontstekinkje met een desinfectiemiddel te behandelen.
Achtergebleven monddelen die je niet te pakken kan krijgen, komen er
net als een splinter uiteindelijk van zelf uit.
Preventie
Ook al is niet iedere teek besmet en ook al wordt niet iedere hond
na een tekenbeet besmet met de ziekte van Lyme, is het beter te
voorkomen dat je hond ziek wordt van een tekenbeet.
Er zijn
heel veilige en effectieve middelen verkrijgbaar, zoals tekenbanden
en druppels voor in de nek. Iedere avond de hond nalopen op teken is
ook heel effectief, maar wel een heel nauwkeurig werkje. Als een
teek binnen twintig uur verwijderd wordt van de huid dan is de kans
op overdracht van ziektes nihil.
Het verwijderen van een teek is eenvoudig. Verdoof de teek niet.
Gebruik een tekenpincet, een tekenlasso, een tekentang, of je
handen, net wat je zelf het handigste vindt. Pak de teek zo dicht
mogelijk op de huid vast zodat je niet in zijn lijfje knijpt en
draai heel rustig zonder te trekken de teek los van de huid. Het
maakt niet uit of je dat linksom of rechtsom doet. Daarna even
ontsmetten met wat alcohol en de klus is geklaard.
Je hoeft je hond dus niet met geimpregneerde kleding en kousen tot
in de liezen in te pakken zoals de familie die op die bewuste
zondagochtend voor mij door het bos sjouwde. Daar zijn, gelukkig
voor de hond, hele goede antitekenmiddelen voor ontwikkeld.
Robert Jassies en Moss Tijssens
Dierenkliniek Rhenen |